Veilig internetten thuis, zonder bangmakerij

Begin bij de router

Uw router is de toegangspoort tot alles wat thuis online gaat, en bij veel huishoudens staat er nog het fabriekswachtwoord op. Dat is een reëel risico, want op internet circuleren kant-en-klare lijsten met standaardwachtwoorden van draadloze apparatuur. Het NCSC adviseert dat wachtwoord zo snel mogelijk te wijzigen. 1 Kies in de routerinstellingen meteen ook WPA2-versleuteling met AES; de oudere TKIP-methode is volgens hetzelfde stappenplan niet meer veilig genoeg. 1

Voor het wifi-wachtwoord zelf raadt Veiliginternetten.nl, een initiatief van onder meer het ministerie van Economische Zaken en het NCSC, minstens 20 tekens aan. 2 Onthouden hoeft niet: u voert het per apparaat één keer in. Kijk verder af en toe op de site van de fabrikant of er nieuwe firmware klaarstaat, want die updates dichten bekende lekken. 2 Hetzelfde geldt voor uw telefoon, computer en tablet. Installeer updates kort nadat ze verschijnen, dan blijft het gat tussen lek en reparatie klein.

Zet een gastnetwerk aan

Vrijwel elke moderne router zendt naast het hoofdnetwerk een tweede, gescheiden netwerk uit. Het NCSC adviseert bedrijven zo'n apart netwerk voor bezoekers: raakt een apparaat aan de ene kant besmet, dan blijft de rest buiten schot. 1 Thuis werkt dat net zo. De telefoon van een logé hoort op het gastnetwerk, niet naast de laptop waarop u uw bankzaken doet.

Zet ook uw slimme apparaten op dat gastnetwerk: camera's, printers, speakers, alles met een stekker en een app. Veiliginternetten.nl waarschuwt dat onbeveiligde slimme apparaten criminelen toegang tot uw persoonsgegevens kunnen geven. 2 Op een apart netwerk kan een gekraakt apparaat niet doorstoten naar de computer waarop u bankiert. Geef elk apparaat en elk account bovendien een eigen wachtwoord; dat bijhouden is precies het werk van een wachtwoordmanager.

Herken valse berichten

De meeste schade thuis begint niet bij de router, maar in de inbox. De Fraudehelpdesk geeft daarvoor een nuchtere checklist. Kijk of het bericht echt aan u persoonlijk gericht is en of uw gegevens kloppen, of de toon dwingend is en u heel snel moet handelen, en of er iets opvalt aan woordkeus, spelling of grammatica. 3 Waar een link naartoe leidt, ziet u door de muisaanwijzer erop te laten rusten, zonder te klikken. 3

Eén vuistregel vangt het meeste af: een bank of overheidsorganisatie vraagt u niet om gegevens in te vullen via een link. 3 Twijfelt u, ga dan zelf naar de site van de organisatie in plaats van via het bericht. Hebt u toch geklikt en gegevens ingevuld, wacht dan niet af: de stappen staan in e-mail gehackt, wat nu.

Helpt een VPN thuis?

Thuis is een VPN vooral een privacylaag, geen vervanging van de basis hierboven. Na de instellingen bij de router is uw wifi-verkeer al versleuteld tussen apparaat en router. Wat een VPN daar nog bovenop doet: uw internetprovider ziet niet meer welke sites u bezoekt, en die sites zien uw echte IP-adres en locatie niet. 4 Onderweg weegt dat zwaarder dan thuis. Voor openbare wifi noemt het NCSC een VPN uitdrukkelijk als beschermende maatregel, naast het advies om waar mogelijk mobiel internet te gebruiken. 5

Voor die privacylaag raden wij Proton VPN aan. Proton is er zelf helder over waar de grens ligt: een VPN beschermt niet tegen malware, niet tegen gehackt worden buiten openbare wifi, en grote platforms kunnen u via cookies en browservingerafdrukken blijven volgen, ook als uw IP-adres verborgen is. 4 Tegen de valse berichten uit de vorige paragraaf doet een VPN dus niets. Wilt u eerst weten hoe de techniek werkt, lees dan wat een VPN is en doet; wilt u aanbieders naast elkaar leggen, lees dan welke VPN wij voor Nederland aanraden.

Beginnen kan zonder kosten. De gratis versie van Proton VPN kent geen datalimiet, geen snelheidslimiet en geen advertenties, en werkt op één apparaat tegelijk. 6 Zo merkt u zelf of het bevalt voordat u iets betaalt.