Wat is een VPN? Hoe de tunnel werkt, en waar hij stopt

Hoe werkt een VPN?

Zonder VPN loopt al uw verkeer via uw internetprovider, die precies ziet met welke sites u verbinding maakt. Een VPN schuift daar een versleutelde verbinding tussen: uw apparaat bouwt eerst een beveiligde route op naar een server van de VPN-aanbieder, en alles wat u verstuurt en ontvangt gaat daar doorheen. Die route heet een tunnel. 1

Dat verandert twee dingen. Uw provider ziet alleen nog dát u met een VPN-server verbonden bent, niet wat u daarbinnen doet. En elke website ziet het IP-adres van de VPN-server in plaats van dat van u. 1 Kiest u een server in een ander land, dan lijkt u voor die website vanuit dat land te surfen. 1

Er schuift wel iets mee: uw vertrouwen. De VPN-aanbieder staat nu op de plek waar eerst uw provider stond en kan uw verkeer in principe inzien. 1 De belofte 'wij bewaren niets' is daarom pas iets waard als iemand van buiten haar controleert. Proton VPN laat die belofte elk jaar toetsen door beveiligingsbedrijf Securitum; de controle van 2025 vond ter plaatse in Zürich plaats en het rapport is openbaar. 2 Hoe wij aanbieders op zulke controles wegen, leest u in beste VPN voor Nederland.

Wat doet een VPN niet?

Een VPN maakt u niet anoniem en vervangt geen virusscanner. Proton is daar zelf duidelijk over: tegen volgtechnieken als cookies en browser-fingerprinting helpt een VPN niet, en tegen malware of inbraak buiten openbare wifi evenmin. 3 Logt u in bij Google of Facebook, dan weet die dienst gewoon wie u bent, welk IP-adres u ook meeneemt.

Phishing blijft even gevaarlijk. Een vals bankbericht wordt niet minder vals doordat het door een versleutelde tunnel binnenkomt. Updates, tweestapsverificatie en een gezonde dosis wantrouwen blijven nodig; de praktische stappen staan in veilig internetten thuis.

Reken ook niet op sneller internet. Uw verkeer maakt een omweg langs een extra server, en versleutelen kost rekenkracht. Hoeveel dat scheelt hangt af van uw verbinding en de gekozen server; wij meten geen snelheden en noemen er daarom geen.

Is een VPN legaal in Nederland?

Ja. Geen enkele Nederlandse wet verbiedt het gebruik van een VPN. Wat u via die verbinding doet valt wel gewoon onder de wet: oplichting of illegaal aanbod wordt niet legaal omdat er een tunnel omheen zit.

Nederland kent bovendien sinds 2015 geen afdwingbare algemene bewaarplicht voor telecomgegevens. De rechtbank Den Haag stelde de oude bewaarplicht op 11 maart 2015 buiten werking, en een vervangende wet is sindsdien niet aangenomen. 4 Een VPN is hier dus geen truc om iets verbodens te verbergen, maar een keuze over wie uw surfgedrag mag zien.

Wanneer is een VPN zinvol?

Het duidelijkste geval is wifi die u niet zelf beheert: in de trein, het hotel of het café. De versleutelde tunnel voorkomt dat iemand op datzelfde netwerk meekijkt met uw verkeer. 3 Verder is een VPN zinvol als u niet wilt dat uw provider een beeld van uw surfgedrag opbouwt, of als u een IP-adres uit een ander land nodig hebt. 1

Thuis, achter uw eigen router, is de winst kleiner. Uw netwerk deelt u daar met huisgenoten, en de verbinding met sites met een slotje in de adresbalk is al versleuteld tussen uw browser en die site. Wat een VPN daar toevoegt, is vooral het afschermen van uw surfgedrag voor de provider.

Beginnen kost niets. De gratis versie van Proton VPN heeft geen datalimiet, geen snelheidslimiet en geen advertenties, en werkt op één apparaat tegelijk. 5 Of die gratis versie voor u genoeg is, leest u in gratis of betaald; wat de dienst verder wel en niet kan, staat op de pagina over Proton VPN.