Is Proton betrouwbaar? Wat controleerbaar vaststaat

Wie controleert de beloften van Proton?

De gevoeligste belofte van een VPN, dat hij niets over u bijhoudt, laat Proton elk jaar door een buitenstaander toetsen. Beveiligingsbedrijf Securitum controleerde het no-logs-beleid van Proton VPN van 18 aug – 19 sep 2025, ter plaatse in Zürich. De conclusie luidde dat de dienst "fully complies with the privacy commitments outlined in its No-Logs policy". 1 Dat rapport staat vrij online, en zulke controles vinden sinds 2022 elk jaar plaats. 1

Daar komt bij dat alle VPN-apps open source zijn. De code voor Android, iOS, macOS, Windows en de browserextensie staat op GitHub, zodat iedereen kan nalopen wat de apps werkelijk doen. 2 Wat de dienst zelf allemaal biedt, leest u in ons overzicht van Proton VPN.

Ook de apps hebben een controlespoor. SEC Consult beoordeelde in 2019 de broncode van de Windows-app en vond twee kwetsbaarheden met middelgroot en twee met laag risico; het versleutelde VPN-verkeer zelf bleef onleesbaar. Na herstel stonden alle punten in oktober 2019 op afgehandeld, en ook dat rapport is openbaar. 3 Voor recentere app-audits verwijst Proton naar onderzoeker Ruben Santamarta. Die rapporten hebben wij niet zelf beoordeeld; het is een verwijzing van Proton. 2

Wat bewijst zo'n audit wel en niet?

Een audit bewijst dat een externe partij op een afgesproken moment geen bewijs vond dat de belofte werd gebroken. Meer niet, en het Securitum-rapport zegt dat ook met zoveel woorden: het onderzoek is een momentopname op een steekproef van productieservers, geen doorlopende controle. 1

Wie zo'n rapport als harde garantie presenteert, maakt er dus meer van dan het is. Wat u er wél uit mag opmaken, weegt zwaar. Proton legt zijn gevoeligste claim elk jaar aan een buitenstaander voor en zet de uitkomst openbaar. Op deze markt is dat eerder uitzondering dan regel.

Hoe zit het met de Zwitserse jurisdictie?

Zwitserland kent voor VPN-diensten geen bewaarplicht. Voor e-mail besliste het federale bestuursgerechtshof in oktober 2021 dat e-maildiensten geen telecomaanbieders zijn en dus buiten de bewaarplicht van de telecomwet vallen. 4 Proton stelt daarnaast dat Zwitserland geen lid is van de inlichtingensamenwerkingen Five, Nine en Fourteen Eyes, wat strookt met wat daarover openbaar bekend is. 4

Eén hardnekkig misverstand verdient correctie. Zwitsers recht maakt Proton niet onaantastbaar. Het bedrijf zegt zelf dat het zich niet aan een Zwitsers gerechtelijk bevel kan onttrekken, ook niet als het verzoek uit het buitenland komt. 4 De jurisdictie regelt vooral dat zo'n verzoek eerst langs Zwitserse instanties moet, niet dat het er nooit komt. De twee zaken hieronder laten zien hoe dat in de praktijk uitpakt.

Wat het vertrouwen op langere termijn stevigt: sinds juni 2024 houdt de non-profit Proton Foundation de zeggenschap over Proton AG. Proton schrijft daarover dat "no change of control can occur without the consent of the foundation"; in het bestuur zitten onder anderen oprichter Andy Yen en Tim Berners-Lee. 5 Een stille verkoop aan een databedrijf is daarmee praktisch geblokkeerd. Waarom dat voor onze aanbeveling zwaar meeweegt, leest u in waarom wij Proton aanraden.

Welke rechtszaken zijn er geweest?

Twee zaken keren telkens terug in discussies over Proton. Beide betroffen Proton Mail, niet Proton VPN, en beide tonen precies waar de bescherming ophoudt.

In september 2021 bleek dat Proton op bevel het IP-adres en een browserkenmerk van één account was gaan loggen: dat van een Franse klimaatactivist. Het Franse verzoek liep via Europol naar de Zwitserse autoriteiten, die een bindend bevel gaven. De inhoud van de mails bleef end-to-end versleuteld en dus onleesbaar. 6

De les is niet dat Proton zijn belofte brak, maar wat versleuteling wel en niet dekt. De inhoud van uw berichten is beschermd; het gegeven dat u klant bent, is dat niet. Vult u een herstel-e-mailadres in, dan hoort ook dát bij de gegevens die Proton onder een bevel kan moeten afgeven. Die afweging leggen wij uit in de handleiding account aanmaken. Wilt u volledig anoniem blijven tegenover de aanbieder zelf, dan is Mullvad op dat ene punt sterker: daar maakt u een account zonder e-mailadres en betaalt u desgewenst contant per post. 7 Voor vrijwel iedereen die vooral zijn berichten wil beschermen, blijft Proton de logische keuze.

Het Venak-dispuut

In januari 2025 stelde het bedrijf Venak Security dat Proton VPN en Proton Pass cryptografische sleutels onveilig in het werkgeheugen zouden bewaren. Proton weerlegde dat openlijk: volgens Proton gaat het om publieke sleutels, niet om privésleutels, en gebruikt de VPN per apparaat eigen WireGuard-sleutels met perfect forward secrecy. 8

Een onafhankelijke partij die beide lezingen naast elkaar heeft gelegd, hebben wij niet gevonden. U leest hier dus een claim en een weerwoord, geen uitgemaakte zaak. Terugkerende kritiek van gebruikers verzamelen wij, met bronnen, in Proton ervaringen.